O.L.V. van Halle

O.L.V. van Halle

In 1267 schonken de graven van Henegouwen een Mariabeeld aan Halle. Het spreekt voor zich dat de schenking getuigde van het christelijke geloof van dat geslacht. Hoewel het beeld zeer lang in de Mariakapel gestaan heeft, was het geen eigendom van de kerk. In de dertiende eeuw bevond Halle zich op de wip tussen het hertogdom Brabant en het graafschap Henegouwen. Henegouwen wilde haar rechten op Halle kracht bijzetten. Daarom werd het beeld aan de stad geschonken. Die schenking heeft lang tot een bizarre traditie geleid.Wanneer het beeld van haar vaste plaats moest gehaald worden om in processie door en rond de stad gedragen te worden, haalde de stadsmagistraat het van haar sokkel om het tijdelijk aan de geestelijkheid over te dragen. De magistraat plaatste het beeld daarna terug.

Het beeld is 92,5 centimeter hoog. Het verenigt 2 types van Mariabeelden in zich. Maria zit op een sedes sapientiae of troon der wijsheid. Dit wijst erop dat de gelovige bij haar om raad of tussenkomst bij god terecht kan. Maria geeft Jezus de borst en wordt daarom virgo lactans of melkgevende maagd genoemd. Maagd verwijst ook naar de onbevlekte ontvangenis van Maria. Het beeld is op een bijzondere wijze tot stand gekomen. Uitgangspunt is een blok hout dat op verschillende manieren bewerkt is. Hoofd en handen van Maria en Jezus en de zetel zijn in hout uitgesneden. Hun kledij bestaat uit linnen gedrenkt in gips waardoor de plooival door kneden vorm kon gegeven worden.

De hoofden hebben aanpassingen ondergaan. Dat was nodig om toe te laten dat beide hoofden door het boren van een opening in de schedel met kostbare kronen konden getooid worden. Bij Mariamoest de bovenkant van de kroon in de vorm van lelies weggesneden worden zodat het lijkt alsof ze een haarband draagt. Hoewel het beeld vandaag  volledig zwart is, zijn sporen van polychromie waargenomen: donkerbruin voor de huidpartijen en blauw, een typische kleur voor Maria, voor het kleed.

Een legende vermeldt dat het beeld zwart is omdat de madonna tijdens het beleg van Filips van Kleef in 1489 kanonballen in haar kleed zou opgevangen hebben. Wanneer de legende ontstaan is, is niet geweten. De oudst-verschenen versie dateert van meer dan 3 eeuwen na de beschieting: het “NIEUW LIEDEKEN Tot lof van O.L.Vrouve van Halle” dat zich in de universiteitsbibliotheek van Gent bevindt, kan niet vóór 1816 gedrukt zijn. Daarbij sluit aan dat de madonna op bedevaartvaantjes pas vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw met kanonballen wordt afgebeeld. Over de oorzaak van de volledige verkleuring van het beeld wordt vermeld dat dat het gevolg zou zijn van oxidatie van zilver waarmee het beeld ooit bekleed was. Sporen van zilver zijn echter niet gevonden. De verkleuring daarom meer dan waarschijnlijk het gevolg van inwerking van roet van geofferde kaarsen en wierook. Feit is dan ook dat hoofden en handen of de naakte lichaamsdelen steeds donkerbruin gekleurd zijn. Daardoor wordt ervan uitgegaan dat het beeld thuishoort in de eeuwenoude, zelfs vóórchristelijke traditie van zwarte (Maria)beelden. Deze beelden gaan terug op de Egyptische godin Isis die vaak met haar zoon Harpokrates op de schoot is afgebeeld waardoor de gelijkenis met het Halse beeld treffend is.

Het beeld zou tot het bezit van Elisabeth van Hongarije en Thüringen behoord hebben. Aleyde van Avesnes, dochter van Machteld en gravin van Henegouwen, heeft het in 1267 aan Halle geschonken. Over herkomst en stijl bestaat geen zekerheid: Brabants, Maaslands, Henegouws of Centraal-Europees? Het beeld bevond zich vanaf haar aankomst in de stad in 1267 tot 1859 in haar eigen kapel aan de noordkant van de kerk, de huidige Mariakapel waaraan men in 1335 is beginnen te bouwen, of haar voorloper. Daarna werd het geregeld in het hoogkoor geplaatst. Vanaf 1866 heeft het haar vaste plaats op een balkon boven het hoogkoor.

Gerelateerde artikelen

Deze website is een initiatief van
Basiliekpromotie Halle vzw in samenwerking met

Kerkraad Halle – Sint-Martinusparochie Halle – Basiliekpromotie Halle vzw – Stad Halle
Toerisme P&Z – Kon. Geschied- en Oudheidkkundige Kring Halle - Pro Arte Hallensis vzw

Met de financiële steun van:

Contact & Info
vzw Basiliekpromotie Halle

© Alle rechten voorbehouden Basiliekpromotie Halle vzw - Disclaimer | FR | EN | DE

X